ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın hafta sonu İran’a yönelik yeni ve yoğun saldırılar planlıyor olabileceğine ilişkin haberlerin ardından bir açıklama yaparak, bunu “hızla” bir anlaşmaya varılması şartıyla iptal ettiğini söyledi.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran ve Orta Doğu’daki diğer ülkelerin kendisinden saldırıları ertelemesini istediğini belirtti. Trump bir “anlaşma çerçevesi” üzerinde uzlaşıldığını, bunun Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve İran’ın nükleer tehdidinin sona ermesini içereceğini söylerken, saldırı iptali için “dünyanın gelecekteki yararı, başarılı ve müreffeh bir İran’ın hayatta kalması için” yapıldığını savundu.
Tahran ise Washington’dan süre talep ettiği iddiasının “yeni bir yalan” olduğu dile getirirken, İran silahlı kuvvetlerinin en yüksek alarm seviyesinde kalmaya devam ettiği vurgulandı.
Ne etkiledi?
Öte yandan Trump’ın bu kararı vermesinde, birden fazla etkenin rol oynadığı belirtiliyor. Saldırının durdurulma kararından önceki birkaç saat içinde yoğun bir diplomatik çaba olduğu kaydedilirken, Cumartesi günü Truth Social’daki paylaşımdan saatler önce art arda bir dizi olay yaşandığına dikkat çekiliyor…
‘Yarı yolda bırakıldık’
İsrail’in Kanal 12 televizyonu da Trump’ın İran saldırılarını durdurma kararını, Başbakan Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Katz’a, önceden bildirilmediğini öne sürdü. İsrailli üst düzey bir yetkili “Hissettiğimiz şey, yarı yolda bırakıldığımızdı” ifadelerini kullandı.
- Kuveyt ordusu, hassas tesislerini hedef alan İran’a ait birkaç İHA düşürdüğünü açıkladı.
- İran Dışişleri Bakanı Arakçi, arabulucu ve bölge ülkeleriyle acil temaslarda bulunarak İran’ın eli kolu bağlı durmayacağı ve karşılık vereceği uyarısında bulundu. Arakçi, sırasıyla Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan Ordu Komutanı Asım Munir ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile telefonla görüştü.
Arakçi, bölge ülkelerinin saldırılara destek vermesi durumunda karşılık verileceğini söyledi.
- Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Trump’ı arayarak ortamın sakinleştirilmesini talep etti.
- Katar, BAE, Türkiye ve Pakistan gibi arabulucu rolü oynayan diğer bölge ülkeleri, gerilimi durdurmak için ABD ve İran’ı ikna etmeye çalıştı.
‘Ticari gemilerle askeri personel taşıyorlar’
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri askeri personel ve teçhizat taşıma amacıyla kullandığını ve söz konusu gemilerin bu nedenle radar sistemlerini kapatarak boğazdaki güney rotasını takip ettiğini iddia etti. İran Dışişleri Bakanlığı’nın yayımladığı bildiride, ABD’ye ait savaş gemilerinin, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerinin serbest olduğu 26 Haziran ile 8 Temmuz arasında boğazdan geçen petrol ve gaz taşıyan tankerlere eşlik ettiği hatırlatılarak, Amerika’nın ticari gemilerle askeri personel ve savaş ekipmanı taşıdığı öne sürüldü. İçerisinde silah ve personel olduğu iddia edilen gemilerin, İran tarafından tespit edilememesi amacıyla radar sistemlerini kapattığı bilgisinin yer aldığı bildiride, ABD’nin, 7 Temmuz’da İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere saldırdığı iddiasını gerekçe göstererek İran’a saldırılar düzenlediği belirtildi.
‘İran’la Hürmüz konusunda anlaştık’
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz konusunda İran’la anlaşma sağladıklarını belirtti. Trump, “Nükleer silahsızlanma konusunda da bir anlaşma yapılacak. Müzakerelerin formatını görüşüyoruz. İran ile yeni görüşmeler pazartesi (bugün) öğleden sonra başlayacak” diye konuştu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Umman ile Hürmüz Boğazı’na ilişkin müzakerelerde son aşamada olduklarını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de Hürmüz Boğazı’nın statüsünün savaş öncesi dönemdeki gibi olmayacağını söyleyerek, “İran ile Umman arasındaki müzakereler sonuçlandırılma aşamasında olup, son safhasına geçmektedir” ifadesini kullandı.
