Her şey ABD’de yaşayan Sara Rivers Cofield adlı bir koleksiyoncunun 2013 yılında ABD’nin Maine eyaletinde bir antika dükkanından 1880’lere ait ipek bir elbise satın almasıyla başladı. Elbisenin etek kısmındaki gizli bir cepte, üzerinde anlaşılması güç kelimeler ve sayılar bulunan iki buruşuk kağıt bulundu.
İŞİN İÇİNE KRİPTOLOGLAR DAHİL OLDU
Yaklaşık on yıl boyunca kriptologlar, kağıtlardaki ifadelerin anlamını çözmeye çalıştı. Metinlerde şu tarz cümleler yer alıyordu:
“Bismark yaprak dökmeyen geyik bankası”
“Calgary Küba korumasız ördek faganı çürütüyor”
“Bahar vahşi doğası bir okuma acemisini kaplıyor”
Kağıtların kenarlarına ayrıca “101 PM” (22:11) ve “1124 P” (23:24) gibi zaman notlarının düşüldüğü görüldü. İlk değerlendirmelerde bu notların yasa dışı kumar ağlarına, gizli ajan jargonuna ya da elbise ölçülerine ait olabileceği ihtimalleri üzerinde duruldu.
İPUCU TELGRAF TEKNOLOJİSİYLE BULUNDU
Araştırmacı Wayne Chan, çözüm yolunu telgraf sistemlerinde buldu. O dönem telgraf şirketlerinin kelime başına ücretlendirme yapması nedeniyle, mesajların daha kısa iletilebilmesi için “telgraf stenosu” olarak bilinen bir sıkıştırma sistemi kullanılıyordu.
Chan, 170’ten fazla kod kitabını inceledikten sonra nihayet doğru bağlantıyı kurdu: Söz konusu kodlar, 1800’lerin sonlarında ABD ulusal hava servisi olarak görev yapan ABD Ordusu Sinyal Kolordusu’na aitti. 1887’de kabul edilen bu sistem, bir meteoroloji istasyonunun hava raporunu yalnızca altı kelimeye kadar sıkıştırmasına imkân veriyordu.
KODLARIN ANLAMI NE?
Çözülen ifadeye göre “Bismark, omit, leafage, buck, bank” şu meteorolojik verileri içeriyordu:
Bismark: İstasyon konumu (Dakota Bölgesi)
Omit: Barometrik basınç (30.08 inHG) ve hava sıcaklığı (56°F)
Leafage: Çiğ noktası (32 derece)
Buck: Yağış yok, rüzgâr kuzeyden esiyor
Bank: Açık hava koşulları, rüzgâr hızı saatte 12 mil
Wayne Chan, bu verileri dönemin hava durumu kayıtlarıyla karşılaştırarak mesajın gönderildiği tarihi de netleştirdi: 27 Mayıs 1888.
ÇÖZÜLEN ŞİFRENİN ARKASINDAN BAŞKA BİR GİZEM ÇIKTI
Mesajların anlamı büyük ölçüde çözülmüş olsa da, bu resmi hava raporlarının bir ipek elbisenin gizli cebine nasıl ve neden yerleştirildiği hâlâ yanıt bekliyor.
Elbisenin iç kısmında yer alan etikette “Bennett” ismine rastlandı. Wayne Chan ve araştırmacılar, dönemin Washington DC’deki Sinyal Servisi ofisinde görev yapan ya da telgrafla çalışan kadınların izini sürse de elbisenin gerçek sahibine henüz ulaşılamadı. Elbisenin 130 yıl boyunca el değiştirmiş, farklı ortamlarda karışmış veya yeniden satılmış olabileceği değerlendiriliyor.
Gizem büyük ölçüde çözülse de ipek elbisenin ardındaki hikâyenin tamamı hâlâ bilinmezliğini koruyor.